Umumlashtiruvchi takrorlash: materiklar va okeanlar
6-sinf kursini yakunlash: materiklar va okeanlar rekordlari, ularni taqqoslash, xaritada top o'yini va butun kurs bo'yicha katta test.
Yo'lni eslaymiz
Bu yil biz Yerning geografik qobig'i — litosfera, gidrosfera, atmosfera va biosferaning o'zaro bog'liqligi bilan tanishdik. To'rtta okean va oltita materik bo'ylab «sayohat» qildik: Afrikaning savannalari va Sahroi Kabiridan Avstraliyaning qizil cho'llari va marjon riflarigacha, muz bilan qoplangan Antarktidadan Amazoniya selvasigacha, Shimoliy Amerikaning preriyalari va kanyonlaridan Yevrosiyoning tayga va tog'larigacha.
Har bir materikni bir xil reja asosida o'rgandik: geografik o'rni → o'rganilish tarixi → geologik tuzilishi va relyefi → iqlimi → ichki suvlari → tabiat zonalari → tabiiy geografik o'lkalari → aholisi. Shu reja yordamida istalgan materik yoki o'lkani o'zingiz tavsiflay olasiz.
Asosiy qonuniyatlar
- Kenglik zonalligi: iqlim mintaqalari va tabiat zonalari ekvatordan qutblarga tomon almashinadi.
- Balandlik mintaqalari: tog'larda tabiat balandlik bo'yicha almashinadi; mintaqalar soni tog'ning balandligi va geografik o'rniga bog'liq.
- Okeandan uzoqlik: okeandan uzoqlashgan sari iqlimning kontinentalligi ortadi, zonalar meridian bo'ylab ham almashinadi.
- Litosfera plitalari: yosh tog'lar, vulqon va zilzilalar plitalar to'qnashgan joylarda, tekisliklar esa qadimgi platformalar ustida.
- Geografik qobiqning yaxlitligi: bir komponentning o'zgarishi boshqalarini ham o'zgartiradi — Orol dengizi fojiasi buning yaqqol misoli.
❓ Savol va topshiriqlar
Avval o'zingiz javob bering, so'ng tekshiring.
1 Geografik qobiq qanday qismlardan iborat? Javob
2 Eng katta va eng kichik materiklar qaysilar? Javob
3 Eng katta va eng kichik okeanlar qaysilar? Javob
4 Materikni qanday reja asosida tavsiflash mumkin? Javob
5 Kenglik zonalligi nima? Javob
6 Yosh tog'lar, vulqon va zilzilalar qayerlarda ko'p? Javob
✅ O'zingizni sinang
12 ta savol · javobni bosing — darhol tekshiriladi
-
1.Eng katta materik qaysi?
-
2.Eng kichik materik qaysi?
-
3.Eng chuqur okean botig'i qayerda?
-
4.Ekvator ikkiga bo'lib o'tadigan materik qaysi?
-
5.Eng sernam materik qaysi?
-
6.Eng quruq materik (Antarktidadan tashqari) qaysi?
-
7.Eng baland o'rtacha balandlikka ega materik qaysi?
-
8.Dunyodagi eng uzun daryolardan qaysi biri Afrikada?
-
9.Dunyodagi eng baland sharshara — Anxel qaysi materikda?
-
10.Dunyodagi eng katta orol qaysi?
-
11.Shimoliy yarimsharning sovuq qutbi qaysi materikda?
-
12.Qaysi materikda doimiy aholi yo'q?