6-sinf geografiya VIII bob. Yevrosiyo ⏱ 3 daqiqa o'qish

Yevrosiyo aholisi va siyosiy xaritasi

Yevrosiyoda dunyo aholisining uchdan ikki qismi yashaydi: aholining soni, zichligi va joylashuvi; xalqlar va til oilalari (german, roman, slavyan, turkiy); siyosiy xarita — eng katta, eng ko'p aholili va mitti davlatlar.

Dunyo aholisining uchdan ikki qismi

Yevrosiyoda 5,5 mlrd ga yaqin kishi — butun insoniyatning qariyb uchdan ikki qismi yashaydi: Yevropada ~0,75 mlrd, Osiyoda ~4,8 mlrd. Aholi soni va zichligi bo'yicha Yevrosiyo barcha materiklardan oldinda — o'rtacha 1 km² ga 100 ga yaqin kishi to'g'ri keladi.

Aholi juda notekis joylashgan. Eng zich hududlar — qadimdan dehqonchilik rivojlangan unumdor tekisliklar va daryo vodiylari: Hind-Gang pasttekisligi, Buyuk Xitoy tekisligi, Yava oroli, Yaponiya, G'arbiy Yevropa. O'zbekistonda ham aholi Farg'ona vodiysi, Toshkent va Zarafshon vohalarida zich. Sibirning sovuq shimolida, cho'llar va baland tog'larda esa aholi juda siyrak — ba'zi joylarda 1 km² ga bitta odam ham to'g'ri kelmaydi.

Aholi soni Janubiy va Janubi-g'arbiy Osiyo, O'rta Osiyoda tez o'smoqda; Yevropa va Yaponiyada esa sekin o'sadi yoki hatto kamaymoqda.

👥 Yer aholisi qanday o'sgan?
Surgichni suring. Eramiz boshida Yerda ~230 mln odam yashagan; 1-milliardga yetish uchun 1800 yil kerak bo'lgan, keyingi har milliard esa tobora tezroq qo'shilgan.
0 2 4 6 8 10 1700 1800 1900 2000 2100 mlrd prognoz
Yil
Dunyo aholisi
Oldingi milliardga nisbatan
—

Xalqlar va tillar

Yevrosiyoda yuzlab xalqlar yashaydi. Ularni ajratishda asosan tili, madaniyati, urf-odatlari va tarixi hisobga olinadi. Tashqi belgilari bo'yicha odamlar yevropeoid va mongoloid kabi katta irqlarga ajratiladi — lekin barcha irq va xalqlar teng, ularning har biri insoniyat madaniyatiga o'z hissasini qo'shgan.

  • Yevropada uchta yirik til guruhi: german (nemislar, inglizlar, shvedlar), roman (fransuzlar, italyanlar, ispanlar, portugallar, ruminlar), slavyan (ruslar, ukrainlar, polyaklar, chexlar, serblar).
  • Osiyoda eng ko'p sonli xalqlar — xitoylar va hindlar. Arablar, forslar, yaponlar, koreyslar, malaylar ham yirik xalqlar.
  • Turkiy tillar oilasiga turklar, ozarbayjonlar, turkmanlar, o'zbeklar, qozoqlar, qirg'izlar, qoraqalpoqlar, uyg'urlar, tatarlar, boshqirdlar, yoqutlar va boshqalar kiradi: ular Turkiyadan Yoqutistongacha ulkan hududda yashaydi.

Siyosiy xarita

Yevrosiyoda 90 dan ortiq mustaqil davlat bor. Ular orasida dunyodagi eng katta davlat — Rossiya (17,1 mln km²), eng ko'p aholili davlatlar — Hindiston va Xitoy, dunyodagi eng kichik davlat — Vatikan (0,44 km²) bor. Materikning siyosiy xaritasi ko'p asrlar davomida — buyuk saltanatlarning paydo bo'lishi va parchalanishi, urushlar va mustaqillik uchun kurash natijasida shakllangan. O'zbekiston 1991-yilda mustaqil davlat bo'ldi.

🏆 Yevrosiyo davlatlari: eng kattalari va mittilari
Ko'rsatkichni tanlang. Yevrosiyoda 90 dan ortiq davlat bor, ularda dunyo aholisining qariyb uchdan ikki qismi yashaydi.
1. Rossiya
17 098 ming km²
2. Xitoy
9 597 ming km²
3. Hindiston
3 287 ming km²
4. Qozog'iston
2 725 ming km²
5. Saudiya Arabistoni
2 150 ming km²
6. Indoneziya
1 905 ming km²
7. Eron
1 648 ming km²
8. Mongoliya
1 564 ming km²
9. Pokiston
882 ming km²
10. Turkiya
784 ming km²
Rossiya — dunyodagi eng katta davlat: uning maydoni Yevropaning hammasidan ham katta, 11 ta vaqt mintaqasini egallaydi. O'zbekiston (448 ming km²) bu ro'yxatda bo'lmasa ham, maydoni Germaniyadan katta.
5,5 mlrd
Yevrosiyo aholisi
~100 kishi/km²
o'rtacha zichlik
90+ ta
mustaqil davlat
17,1 mln km²
Rossiya maydoni
🔑 Tayanch tushunchalar

❓ Savol va topshiriqlar

Avval o'zingiz javob bering, so'ng tekshiring.

1 Yevrosiyoda qancha kishi yashaydi? Javob
5,5 mlrd ga yaqin — dunyo aholisining qariyb uchdan ikki qismi.
2 Aholi qayerlarda zich joylashgan va nega? Javob
Hind-Gang pasttekisligi, Buyuk Xitoy tekisligi, Yava, Yaponiya, G'arbiy Yevropada — qadimdan dehqonchilik rivojlangan unumdor tekislik va vodiylarda.
3 Yevropada qanday til guruhlari bor? Javob
German, roman va slavyan guruhlari.
4 Turkiy tillar oilasiga qaysi xalqlar kiradi? Javob
Turklar, ozarbayjonlar, turkmanlar, o'zbeklar, qozoqlar, qirg'izlar, qoraqalpoqlar, uyg'urlar, tatarlar, boshqirdlar, yoqutlar.
5 Yevrosiyoning eng katta va eng kichik davlatlari qaysilar? Javob
Eng kattasi — Rossiya (17,1 mln km²), eng kichigi — Vatikan (0,44 km²).
6 Eng ko'p aholili davlatlar qaysilar? Javob
Hindiston va Xitoy — har birida 1,4 mlrd dan ortiq kishi.

✅ O'zingizni sinang

7 ta savol · javobni bosing — darhol tekshiriladi

Ball: 0 / 7
  1. 1.Dunyo aholisining qancha qismi Yevrosiyoda yashaydi?
  2. 2.Yevrosiyoning eng katta davlati qaysi?
  3. 3.Dunyodagi eng kichik davlat qaysi?
  4. 4.Fransuz va ispan tillari qaysi guruhga kiradi?
  5. 5.O'zbek tili qaysi til oilasiga kiradi?
  6. 6.Aholi siyrak joylashgan hudud qaysi?
  7. 7.O'zbekiston mustaqilligi qaysi yili e'lon qilingan?