Issiq iqlim mintaqalari

Yevrosiyoning subtropik (O'rta dengiz, quruq kontinental va musson turlari), tropik, subekvatorial, ekvatorial va janubiy subekvatorial iqlim mintaqalari; musson qanday hosil bo'ladi; O'zbekistonning janubi qaysi iqlimda.

Subtropik mintaqa

Subtropik iqlim mintaqasi Pireney yarimorolidan Tinch okean sohiligacha cho'zilgan. Bu yerda yozda tropik, qishda mo'tadil havo massalari hukmron. G'arbdan sharqqa uchta iqlim turi almashinadi:

O'rta dengiz iqlimi — O'rta dengiz sohillari: yozi quruq va issiq (+25…+28 °C), qishi iliq (+5…+10 °C) va yomg'irli. Yomg'irni qishda Atlantikadan kelgan g'arbiy shamollar keltiradi. Qishda ham harorat 0 °C dan yuqori, shuning uchun o'simliklar yil bo'yi o'sadi.
Quruq subtropik (kontinental) iqlim — Kichik Osiyo va Eron tog'liklari, O'rta Osiyoning janubi: yozi juda issiq (+30 °C dan yuqori) va quruq, qishi ancha sovuq bo'lishi mumkin, yog'in kam (100–400 mm). Turkmaniston, O'zbekistonning janubi (Surxondaryo, Qashqadaryo) va Ozarbayjonning Kaspiybo'yi ana shunday iqlimga ega.
Subtropik musson iqlimi — Sharqiy Xitoy, Yaponiyaning janubi: yozi issiq va juda sernam, qishi salqin va quruq. Gruziyaning Qora dengiz sohilida ham nam subtropik iqlim bor.

📊 Iqlim diagrammasi (klimatogramma)

Ustunlar — har oydagi yog'in (mm), qizil chiziq — oyning o'rtacha harorati (°C). Stansiyani tanlang, ikkinchisini solishtirish uchun qo'shing.

Stansiya Solishtirish (harorat chizig'i)

Tropik mintaqa

Tropik iqlim mintaqasi Arabiston yarimoroli, Eron tog'ligining janubi va Hind daryosi havzasini egallaydi. Yil bo'yi quruq va issiq tropik havo hukmron: yozi juda issiq (+30…+35 °C, kunduzi +50 °C gacha), qishi iliq (+15…+20 °C). Yog'in juda kam — ko'p joylarda 100 mm dan oz, ba'zi joylarda yillab yomg'ir yog'maydi. Bu yerda ulkan tropik cho'llar joylashgan.

Musson mintaqalari

Subekvatorial iqlim mintaqasi Hindiston va Hindixitoy yarimorollari, Janubiy Xitoy va Filippinni egallaydi. Bu — haqiqiy musson o'lkasi: yozda okeandan esgan nam musson kuchli jalalar keltiradi, qishda esa quruqlikdan quruq shamol esadi. Yil ikki faslga — sernam va quruq faslga bo'linadi. Musson yomg'irlari kechiksa, qurg'oqchilik bo'ladi, juda kuchli bo'lsa — toshqinlar.

Ekvatorial iqlim mintaqasi Shri-Lankaning janubi, Malakka yarimorolining janubi va Malayya arxipelagining katta qismini egallaydi: yil bo'yi issiq (+24…+28 °C), yog'in 2000–3000 mm dan ko'p, deyarli har kuni tushdan keyin jala quyadi. Ekvatordan janubdagi orollar (Yava orolining sharqi va undan sharqdagi orollar) janubiy subekvatorial mintaqada joylashgan: iqlimi ekvatorialga o'xshash, lekin quruq fasl bor.

🔑 Tayanch tushunchalar

❓ Savol va topshiriqlar

Avval o'zingiz javob bering, so'ng tekshiring.

1 Yevrosiyoda qanday issiq iqlim mintaqalari bor? Javob

Subtropik, tropik, ikkita subekvatorial va ekvatorial mintaqalar.

2 Subtropik mintaqada qanday iqlim turlari bor? Javob

O'rta dengiz iqlimi, quruq subtropik (kontinental) iqlim va subtropik musson iqlimi.

3 O'rta dengiz iqlimining o'ziga xosligi nimada? Javob

Yozi quruq va issiq, qishi iliq va yomg'irli; qishda ham harorat 0 °C dan yuqori.

4 O'zbekistonning qaysi qismi quruq subtropik iqlimga kiradi? Javob

Janubi — Surxondaryo, Qashqadaryo viloyatlari.

5 Musson qanday hosil bo'ladi? Javob

Yozda quruqlik okeandan kuchli qiziydi, ustida past bosim hosil bo'ladi va okeandan nam havo keladi; qishda aksincha, quruqlikdan okeanga quruq shamol esadi.

6 Ekvatorial mintaqa Yevrosiyoning qaysi hududlarini egallaydi? Javob

Shri-Lankaning janubi, Malakka yarimorolining janubi va Malayya arxipelagining katta qismini.

✅ O'zingizni sinang

7 ta savol · javobni bosing — darhol tekshiriladi

Ball: 0 / 7

1.O'rta dengiz iqlimida yomg'ir asosan qachon yog'adi?
2.Arabiston yarimoroli qaysi iqlim mintaqasida?
3.Hindistonga yozda yomg'irni qaysi shamol keltiradi?
4.O'zbekistonning janubida qanday iqlim?
5.Ekvatorial iqlimning belgisi qaysi?
6.Yevrosiyoda nechta issiq iqlim mintaqasi bor?
7.Subekvatorial mintaqada yil qanday fasllarga bo'linadi?