6-sinf geografiya VIII bob. Yevrosiyo ⏱ 3 daqiqa o'qish

Yevrosiyoning tabiiy geografik o'lkalari

Tabiiy geografik rayonlashtirish nima; Yevrosiyoning 14 ta yirik o'lkasi: Shimoliy, O'rta, Janubiy va Sharqiy Yevropa, G'arbiy va Sharqiy Sibir, Uzoq Sharq, Janubi-g'arbiy, Old, O'rta, Markaziy, Sharqiy, Janubiy va Janubi-sharqiy Osiyo.

Rayonlashtirish nima?

Yevrosiyo shunchalik katta va xilma-xilki, uni bir butun holda tavsiflab bo'lmaydi. Shuning uchun geograflar materikni tabiiy sharoiti — relyefi, geologik tuzilishi, iqlimi, suvlari, tuproq va o'simliklari bilan bir-biridan farq qiladigan qismlarga ajratadi. Bu tabiiy geografik rayonlashtirish deyiladi. Bunda kenglik zonalligi ham, balandlik mintaqalari ham, okeandan uzoqlik ham hisobga olinadi.

O'n to'rtta o'lka

Darsligimizda Yevrosiyo 14 ta yirik tabiiy geografik o'lkaga bo'lingan: Yevropada — Shimoliy, O'rta, Janubiy va Sharqiy Yevropa; Osiyoda — G'arbiy Sibir, Sharqiy Sibir, Uzoq Sharq, Janubi-g'arbiy Osiyo, Old Osiyo, O'rta Osiyo, Markaziy Osiyo, Sharqiy Osiyo, Janubiy Osiyo va Janubi-sharqiy Osiyo. Har bir yirik o'lka o'z navbatida kichikroq o'lkalarga bo'linadi.

🗺 Yevrosiyo: materik pasporti
Xaritadagi belgini yoki pastdagi nomni bosing. «Chekka nuqtalar» — materikning eng shimoliy, janubiy, g'arbiy va sharqiy nuqtalari koordinatalari bilan.
Ekvator Shimoliy tropik Janubiy tropik Shimoliy qutb doirasi Janubiy qutb doirasi Shimoliy Yevropa O'rta Yevropa Janubiy Yevropa Sharqiy Yevropa G'arbiy Sibir Sharqiy Sibir Uzoq Sharq Janubi-g'arbiy Osiyo Old Osiyo O'rta Osiyo Markaziy Osiyo Sharqiy Osiyo Janubiy Osiyo Janubi-sharqiy Osiyo Shim. Yevropa O'rta Yevropa Jan. Yevropa Sharqiy Yevropa G'arbiy Sibir Sharqiy Sibir Uzoq Sharq J.-g'arbiy Osiyo Old Osiyo O'rta Osiyo Markaziy Osiyo Sharqiy Osiyo Janubiy Osiyo J.-sharqiy Osiyo Belovej pushchasi Plitvitse ko'llari Vatnayokyudl Astraxan qo'riqxonasi Ilmen Oltoy qo'riqxonasi Barguzin Chatqol Zarafshon Issiqko'l Sagarmatha Kaziranga Volun Taman-Negara Komodo Jomolungma Himolay Tibet tog'ligi Pomir Tyanshan Alp tog'lari Kavkaz Ural tog'lari Klyuchevskaya Sopka Sharqiy Yevropa tekisligi G'arbiy Sibir pasttekisligi O'rta Sibir yassi tog'ligi Turon pasttekisligi Buyuk Xitoy tekisligi Hind-Gang pasttekisligi Arabiston yarimoroli Rub-al-Xoli Gobi Taklamakon O'lik dengiz Kaspiy dengizi Baykal ko'li Orol dengizi Yanszi Ob Yenisey Lena Volga Skandinaviya yarimoroli Hindiston yarimoroli Hindixitoy yarimoroli Yaponiya orollari Oymyakon Cherrapunji Shimoliy: 77°43′ sh.k., 104°18′ sh.u. Janubiy: 1°16′ sh.k., 103°31′ sh.u. G'arbiy: 38°47′ sh.k., 9°30′ g'.u. Sharqiy: 66°05′ sh.k., 169°39′ g'.u.
Belgilardan birini bosing.

O'rta Osiyo — bizning o'lkamiz

O'zbekiston joylashgan O'rta Osiyo o'lkasi Kaspiy dengizidan Tyanshangacha cho'zilgan: uning g'arbiy va markaziy qismini Turon pasttekisligi, Qizilqum va Qoraqum cho'llari, sharqini Pomir va Tyanshan tog'lari egallaydi. Bu yerda baland qorli cho'qqilar va jazirama cho'llar, tog' daryolari va vohalar yonma-yon joylashgan. XIX asrda bu o'lkani o'rgangan geolog I. Mushketov uni Yevrosiyo ichidagi o'ziga xos go'zal «kichik materik»ka qiyoslagan. O'rta Osiyo va O'zbekiston tabiatini 7-sinfda batafsil o'rganasiz.

Keyingi darslarda Yevrosiyoning bir necha o'lkasi bilan yaqinroq tanishamiz.

🔑 Tayanch tushunchalar

❓ Savol va topshiriqlar

Avval o'zingiz javob bering, so'ng tekshiring.

1 Tabiiy geografik rayonlashtirish deganda nimani tushunasiz? Javob
Materikni tabiiy sharoiti (relyefi, iqlimi, suvlari, tuproq va o'simliklari) bilan farq qiladigan qismlarga ajratish.
2 Yevrosiyo nechta yirik tabiiy geografik o'lkaga bo'lingan? Javob
14 ta: 4 tasi Yevropada, 10 tasi Osiyoda.
3 Yevropaning qanday o'lkalari bor? Javob
Shimoliy, O'rta, Janubiy va Sharqiy Yevropa.
4 Osiyoning qanday o'lkalari bor? Javob
G'arbiy Sibir, Sharqiy Sibir, Uzoq Sharq, Janubi-g'arbiy Osiyo, Old Osiyo, O'rta Osiyo, Markaziy Osiyo, Sharqiy Osiyo, Janubiy Osiyo, Janubi-sharqiy Osiyo.
5 O'zbekiston qaysi o'lkada joylashgan? Javob
O'rta Osiyo o'lkasida.
6 G'arbiy Sibirni Sharqiy Yevropadan qanday tabiiy chegara ajratib turadi? Javob
Ural tog'lari.

✅ O'zingizni sinang

7 ta savol · javobni bosing — darhol tekshiriladi

Ball: 0 / 7
  1. 1.Yevrosiyo nechta yirik tabiiy geografik o'lkaga bo'lingan?
  2. 2.O'zbekiston qaysi o'lkada joylashgan?
  3. 3.G'arbiy va Sharqiy Sibir orasidagi tabiiy chegara qaysi?
  4. 4.Qaysi o'lka Yevropada joylashgan?
  5. 5.Rayonlashtirishda nimalar hisobga olinadi?
  6. 6.Arabiston yarimoroli qaysi o'lkaga kiradi?
  7. 7.Kamchatka qaysi o'lkada?