5-sinf geografiya V bob. Yerning suv qobig'i — gidrosfera ⏱ 3 daqiqa o'qish

Umumlashtiruvchi takrorlash: I–V boblar

Geografiya fani, Yer — Quyosh sistemasidagi sayyora, geografik xaritalar, litosfera va gidrosfera mavzularini takrorlash: asosiy tushunchalar, raqamlar va 15 savollik test.

Bu darsda birinchi besh bobni takrorlaymiz. Har bir bo'limni o'qing, tushunmagan joyingiz bo'lsa, havola orqali o'sha mavzuga qaytib, qayta ko'rib chiqing.

I bob. Geografiya fani

  • Geografiya — «Yerni tasvirlab yozish»: tabiat, aholi va xo'jalikni o'rganadi; tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy yo'nalishlarga bo'linadi. → Kirish
  • Eratosfen, Ptolemey, Xorazmiy, Beruniy; Kolumb (1492), Vasko da Gama (1498), Magellan (1519–1522), Antarktida (1820). → Geografik kashfiyotlar

II bob. Yer — Quyosh sistemasidagi sayyora

  • Quyosh atrofida 8 ta sayyora; Yer — uchinchi. Oy — Yerning yo'ldoshi, fazalari 29,5 kunda takrorlanadi. → Quyosh, Oy va yulduzlar
  • Yer — geoid: ekvator 40 075 km, radiusi 6357–6378 km. Ekvator, parallel, meridian, Bosh meridian. → Yerning shakli
  • O'z o'qi atrofida 24 soatda (kun va tun), Quyosh atrofida 365 kun 6 soatda (fasllar) aylanadi. → Yerning aylanishi

III bob. Geografik xaritalar

  • Azimut — shimoldan soat mili bo'yicha o'lchanadigan burchak. Mutlaq va nisbiy balandlik, gorizontallar. → Azimut · Joy balandligi
  • Masshtab: sonli, nomli, chiziqli. Xarita turlari va shartli belgilar. → Masshtab · Xaritalar
  • Geografik koordinatalar: kenglik (0–90°), uzunlik (0–180°). Toshkent — 41° sh.k., 69° sh.u. → Koordinatalar

IV bob. Litosfera

  • Yer ichi: po'st — mantiya — yadro. Tog' jinslari: cho'kindi, magmatik, metamorfik. → Ichki tuzilish · Litosfera
  • Tektonik harakatlar, vulqonlar, zilzilalar (12 balli shkala). Tekislik va tog'larning turlari. → Vulqon va zilzila · Relyef

V bob. Gidrosfera

  • Suvning 96,5 % i okeanda. 4 okean; eng kattasi — Tinch okeani. Shelf, exolot. → Dunyo okeani
  • Daryo qismlari, havza va suvayirg'ich; ko'llar, muzliklar, yer osti suvlari. → Daryolar · Ko'l va muzliklar
8 ta
Quyosh sistemasidagi sayyoralar
40 075 km
Ekvator uzunligi
8848 m
Jomolungma — eng baland cho'qqi
11 022 m
Mariana botig'i — eng chuqur joy
4643 m
Hazrati Sulton — O'zbekistonning eng baland nuqtasi
71 %
Okean egallagan Yer yuzasi
🔑 Tayanch tushunchalar

❓ Savol va topshiriqlar

Avval o'zingiz javob bering, so'ng tekshiring.

1 Eratosfen va Ptolemey xaritalarida qaysi hududlar aks ettirilgan? Javob
Eratosfen xaritasida Janubiy Yevropa, Shimoliy Afrika, G'arbiy Osiyo; Ptolemeyda Yevropa, Osiyoning katta qismi va Shimoliy Afrika.
2 Sayyoralarni Quyoshdan uzoqlashish tartibida ayting. Javob
Merkuriy, Venera, Yer, Mars, Yupiter, Saturn, Uran, Neptun.
3 Geografik xarita globusdan qanday farq qiladi? Javob
Xarita — tekislikdagi tasvir, batafsil, lekin maydon va shakl biroz buziladi; globus — shakl to'g'ri, ammo mayda.
4 Yerning ichki tuzilishi qanday? Javob
Yer po'sti, mantiya, tashqi (suyuq) va ichki (qattiq) yadro.
5 Dunyo okeani deganda nimani tushunasiz? Eng katta okean qaysi? Javob
To'rtta okeanning tutashgan suvlari; eng kattasi — Tinch okeani.

✅ O'zingizni sinang

15 ta savol · javobni bosing — darhol tekshiriladi

Ball: 0 / 15
  1. 1.«Geografiya» so'zi qaysi tildan olingan?
  2. 2.Shimoliy yarimshar globusini yasagan olim kim?
  3. 3.Quyoshdan uchinchi sayyora qaysi?
  4. 4.To'lin oy paytida qaysi tutilish bo'lishi mumkin?
  5. 5.Yer Quyosh atrofini qancha vaqtda aylanib chiqadi?
  6. 6.Janub yo'nalishining azimuti qancha?
  7. 7.Mingbuloq botig'ining mutlaq balandligi qancha?
  8. 8.1 : 5 000 000 masshtabli xaritada 1 sm necha km?
  9. 9.Toshkentning geografik koordinatalari qaysi?
  10. 10.Yerning eng qalin qobig'i qaysi?
  11. 11.Marmar qaysi turdagi tog' jinsi?
  12. 12.Zilzila o'chog'i ustidagi yer yuzasi nima deyiladi?
  13. 13.200 m dan past tekislik qanday ataladi?
  14. 14.Eng kichik va eng sovuq okean qaysi?
  15. 15.Undan daryo oqib chiqmaydigan ko'l qanday ataladi?