5-sinf geografiya VI bob. Yerning havo qobig'i — atmosfera ⏱ 2 daqiqa o'qish

Amaliy mashg'ulot: havo harorati va bosimini hisoblash

Sutkalik o'rtacha harorat, oylik harorat chizmasi va yillik amplitudani aniqlash, balandlikka qarab harorat va bosim o'zgarishiga oid masalalar.

Eslab olamiz

1-topshiriq. Sutkalik o'rtacha harorat

Buxoroda bir aprel kuni harorat quyidagicha o'lchangan: soat 1 da +5 °C, 4 da +3 °C, 7 da +6 °C, 10 da +13 °C, 13 da +19 °C, 16 da +20 °C, 19 da +12 °C, 22 da +8 °C. Sutkalik o'rtacha harorat va amplitudani toping. Javobingizni kalkulyatorda tekshiring:

🌡 O'rtacha harorat va amplituda kalkulyatori
Meteostansiyalarda harorat har 3 soatda — sutkasiga 8 marta o'lchanadi. Qiymatlarni o'zgartiring.
Yig'indi : 8
sutkalik o'rtacha
Eng yuqori − eng past
sutkalik amplituda
Eng issiq payt
odatda soat 14–15 da
Toshkentda yil davomida harorat (oylik o'rtacha, taxminan)
0° 10° 20° 30° Ya 1 F 3 M 9 A 15 M 21 I 26 I 28 A 26 S 20 O 13 N 7 D 2
Yillik amplituda = eng issiq oy (iyul, ~+28 °C) − eng sovuq oy (yanvar, ~+1 °C) ≈ 27 °C. Okean bo'yida amplituda kichik, materik ichkarisida — katta.

2-topshiriq. Yillik harorat chizmasi

Yuqoridagi Toshkent chizmasidan foydalanib:

  1. Har bir oyning o'rtacha haroratini jadvalga yozing.
  2. Eng issiq va eng sovuq oyni toping.
  3. Yillik amplitudani hisoblang.

3-topshiriq. Balandlik masalalari

a) Toshkentda (dengiz sathidan 400 m) havo bosimi 720 mm. Undan baland, 1900 m balandlikdagi tog' yonbag'rida bosim qancha bo'ladi?

b) Toshkentda harorat +34 °C. Nurota tog'larida, 1400 m balandlikda harorat qancha?

c) A nuqta 500 m balandlikda, harorat +32 °C, bosim 710 mm. A dan 300 m baland B nuqtadagi bosimni; 2500 m balandlikdagi C nuqtadagi haroratni toping.

🧗 Tog'ga chiqqan sari havo qanday o'zgaradi?
Alpinistni tog'ga olib chiqing. Har 1000 m da harorat taxminan 6 °C ga, har 100 m da bosim taxminan 10 mm simob ustuniga pasayadi. (Bosim qoidasi 2–3 km gacha yaxshi ishlaydi; undan yuqorida bosim sekinroq kamayadi.)
dengiz sathi 🧗 0 m 1000 m 2000 m 3000 m 4000 m 5000 m
Balandlik
Harorat
Bosim

❓ Savol va topshiriqlar

Avval o'zingiz javob bering, so'ng tekshiring.

1 1-topshiriq: sutkalik o'rtacha harorat va amplituda qancha? Javob
Yig'indi: 5+3+6+13+19+20+12+8 = 86; 86 : 8 = +10,75 °C ≈ +10,8 °C. Amplituda: 20 − 3 = 17 °C.
2 2-topshiriq: Toshkentda yillik amplituda taxminan qancha? Javob
Iyul (~+28 °C) − yanvar (~+1 °C) ≈ 27 °C.
3 3a: 1900 m balandlikda bosim qancha? Javob
Farq 1500 m → 15 × 10 = 150 mm; 720 − 150 = 570 mm.
4 3b: Nurota tog'larida (1400 m) harorat qancha? Javob
Farq 1000 m → 6 °C; 34 − 6 = +28 °C.
5 3c: B nuqtadagi bosim va C nuqtadagi harorat qancha? Javob
B: 300 m → 30 mm; 710 − 30 = 680 mm. C: farq 2000 m → 12 °C; 32 − 12 = +20 °C.

✅ O'zingizni sinang

5 ta savol · javobni bosing — darhol tekshiriladi

Ball: 0 / 5
  1. 1.Haroratlar yig'indisi 72 °C, o'lchovlar soni 8 ta. Sutkalik o'rtacha harorat qancha?
  2. 2.Eng yuqori harorat +25 °C, eng past −5 °C. Amplituda qancha?
  3. 3.Tog' etagida +20 °C. 2000 m baland cho'qqida harorat qancha?
  4. 4.Dengiz sathida bosim 760 mm. 500 m balandlikda bosim taxminan qancha?
  5. 5.Barometr 740 mm ni ko'rsatmoqda (0 °C). Joyning balandligi taxminan qancha?