5-sinf geografiya VI bob. Yerning havo qobig'i — atmosfera ⏱ 3 daqiqa o'qish

Ob-havo va iqlim

Ob-havo va uning elementlari, barqaror va beqaror ob-havo, ob-havo prognozi, iqlim va unga ta'sir qiluvchi omillar, dengiz va kontinental iqlim, O'zbekiston iqlimi.

Ob-havo

Ob-havo — troposferaning biror joydagi ayni paytdagi yoki qisqa vaqt (sutka, hafta, oy) davomidagi holati. Ob-havoning asosiy elementlari — harorat, namlik, havo bosimi, shamol, bulutlilik va yog'in.

Bu elementlar bir-biri bilan bog'langan: bittasi o'zgarsa, boshqalari ham o'zgaradi. Masalan, bahorda ertalab havo salqin va shamolsiz bo'ladi. Quyosh ko'tarilgan sari yer qiziydi, iliq havo yuqoriga ko'tarilib soviydi — to'p-to'p bulutlar paydo bo'ladi, kunduzi yomg'ir yog'ib o'tishi mumkin.

Bir necha kun o'zgarmay turadigan ob-havo barqaror, tez-tez o'zgarib turadigani beqaror ob-havo deyiladi.

Ob-havo qanday oldindan aytiladi?

Ob-havo prognozi uchun meteostansiyalar, havo sharlari va sun'iy yo'ldoshlardan ma'lumotlar yig'iladi. Meteorologik markazlarda kuchli kompyuterlar ularni tahlil qilib, ob-havo xaritalarini tuzadi va kelgusi kunlarda ob-havo qanday bo'lishini hisoblaydi. Dehqonlar, uchuvchilar, quruvchilar va barchamiz uchun ob-havoni oldindan bilish juda muhim.

GeoVaqt'ning O'zbekiston bo'limida har bir viloyat sahifasida joriy ob-havoni ko'rishingiz mumkin.

Iqlim

Qisqasi: ob-havo — bugun kiygan kiyimingizni, iqlim esa shkafingizda qanday kiyimlar borligini belgilaydi.

🎮 O'yin: ob-havomi yoki iqlimmi?
Ob-havo — hozirgi yoki qisqa muddatdagi holat. Iqlim — ko'p yillik odatiy holat. Har bir gapni to'g'ri guruhga ajrating.
1 / 8
To'g'ri javoblar: 0

Iqlim tabiatning barcha qismlariga — relyef, daryo va ko'llar, tuproq, o'simlik va hayvonot dunyosiga ta'sir qiladi. Shahar qurish, yo'l o'tkazish, to'g'on qurish, qishloq xo'jaligini rejalashtirish uchun iqlimni bilish shart.

Iqlim nimalarga bog'liq?

  1. Geografik kenglikka. Ekvatorga yaqin joylar Quyoshdan eng ko'p issiqlik oladi, qutblarga yaqin joylar — eng kam. Shuning uchun Yerda 5 ta issiqlik mintaqasi hosil bo'ladi: 1 ta issiq, 2 ta mo'tadil va 2 ta sovuq.
  2. Okeandan uzoq-yaqinlikka. Ispaniya va Gretsiya O'zbekiston bilan deyarli bir xil kenglikda joylashgan. Lekin ularda qish iliqroq va yog'in ko'proq, chunki Atlantika okeanidan iliq va nam havo kelib turadi.
  3. Joyning balandligiga va tog'larning joylashuviga. Tog'lar sovuq yoki nam shamollar yo'lini to'sib qo'yishi mumkin.

Dengiz iqlimi — qishi iliq, yozi salqin, yog'in ko'p (okean bo'yidagi joylarda). Kontinental iqlim — qishi sovuq, yozi issiq, yog'in kam (materik ichkarisida).

🔑 Tayanch tushunchalar

❓ Savol va topshiriqlar

Avval o'zingiz javob bering, so'ng tekshiring.

1 Ob-havo nima va uning asosiy elementlari qaysilar? Javob
Troposferaning ayni paytdagi yoki qisqa muddatdagi holati; harorat, namlik, bosim, shamol, bulutlilik va yog'in.
2 Ob-havoning o'zgarishiga nimalar sabab bo'ladi? Javob
Quyosh issiqligining kun va yil davomida o'zgarishi, havo massalarining almashishi, shamollar va boshqa elementlarning o'zaro ta'siri.
3 Iqlim nima va iqlim haqidagi bilimlar nima uchun zarur? Javob
Joyga xos ko'p yillik ob-havo rejimi; shahar va yo'l qurish, qishloq xo'jaligi va tabiatdan foydalanishni rejalashtirish uchun zarur.
4 Iqlim qanday omillarga bog'liq? Javob
Geografik kenglik, okeandan uzoq-yaqinlik, joyning balandligi va tog'larning joylashuvi.
5 O'zbekiston iqlimi qanday iqlim? Javob
Keskin kontinental: yozi juda issiq, qishi sovuq, yog'in kam.

✅ O'zingizni sinang

6 ta savol · javobni bosing — darhol tekshiriladi

Ball: 0 / 6
  1. 1.«Ertaga kuchli shamol esadi» — bu nima haqida xabar?
  2. 2.Biror joyga xos ko'p yillik ob-havo rejimi qanday ataladi?
  3. 3.Qaysi biri ob-havo elementi emas?
  4. 4.Ispaniyada qish O'zbekistonnikidan iliqroq. Asosiy sababi nima?
  5. 5.Qishi sovuq, yozi issiq, yog'in kam iqlim qanday ataladi?
  6. 6.O'zbekiston qaysi issiqlik mintaqasida joylashgan?