Yerning atmosferasi va hayot uyg'onishi
Osiyo qit'asi
Geografiya Xarita Sayoshat

Yerning atmosferasi va hayot uyg'onishi

Tahrirlash

Yer 4.5 milliard yil oldin paydo bo'lganida, uning atmosferasi bugungi kunda bo'lganidek emas edi. Dastlab azot, metan, ammiak va suv bug'idan iborat bo'lgan — kislorod umuman yo'q edi! Birinchi tirik organizmlar kislorodsiz muhitda yashagan. Taxminan 2.4 milliard yil oldin siyanobakteriyalar fotosentez orqali kislorod ishlab chiqara boshladi — bu 'Buyuk Kislorod Evolyutsiyasi' deb ataladi.

Natijada qadimiy organizmlarning aksariyati (ularga kislorod zahar bo'lgan) yo'q bo'lib ketdi — aslida bu Yer tarixidagi birinchi va eng yirik ekologik falokat edi. Kislorodning paydo bo'lishi stratosferada ozon qatlamini shakllantirdi. Bu qatlam quyoshning ultrabinafsha nurlaridan himoya qildi va hayot suvdan quruqlikka chiqishi uchun yo'l ochdi. Bugungi kislorod miqdori (21%) esa o'simliklar va hayvonlar o'rtasidagi nozik muvozanat tufayli saqlanib qolmoqda.