Hindiston

Hozirgi Hindiston hududida insoniyatning qadimgi sivilizatsiyalaridan biri paydo bo‘lgan. M. a. 3-ming yillik o‘rtalaridan m. a. 2-ming yillik o‘rtalarigacha Hinidiston hududida hind-oriy qabilalari vayron qilingan Xarappa sivilizatsiyasi rivojlandi. М. a. VI asrda Hindistonning shimoli g‘arbiy qismi Fors imperiyasi hukmronligiga o‘tdi. Musulmon bosqinchilari bosqiniga qadar (X asr oxiri) Hindiston hududida hinduizm madaniyati va dini rivojlangan turli davlatlar hukmronlik qilgan. 1398-1399-yillarda Amir Temur tomonidan Hindistonnnig katta qismi bosib olindi va Dehli saltanati o‘zining ko‘pgina vassallaridan ajralib, kuchsizlanib qoldi. Zahiriddin Bobur 1526-yilda Dehlini bosib olib, mamlakat hududida XVIII asrgacha, ya’ni yevropaliklar tomonidan bosib olinguniga qadar o‘zining rivojlanishi cho‘qqisiga erishgan buyuk imperiyaga asos soldi. Bu hududda o‘z ta’sir doirasiga ega bo‘lish uchun kurash Fransiya va Angliya o‘rtasida kechdi va Angliyaning g‘alabasi bilan tugadi. Britaniya tomonidan yangi mustamlakani o‘zlashtirish XVIII asrning oxiri va XIX asrning boshlarida faollashdi. 1818-yilda hindlarning oxirgi qarshiligi sindirildi. XX asrning 40-yillarida Maxatma Gandi rahbarligidagi Milliy Ozodlik harakati 1947-yil mamlakatning mustaqillikka erishishiga olib keldi, lekin mamlakat ikki qismga - Hindiston va Pokiston Islom Respublikasiga bo‘lindi. Hindiston mustaqillikka erishgandan keyin 1960-yilda Xitoy, 1965-yilda esa Pokiston bilan harbiy mojarolarga (Pokiston bilan Jammu va Kashmir shtatlari hududi bo‘yicha mojaro hozirgi vaqtda ham davom etmoqda) tortildi. Hindistonda bir necha marta diniy va milliy mojarolar ham (1984-yilda premyer-ministr Indira Gandi va uning o‘gli Radjiv Gandining 1991-yilda o‘ldirilishi) yuzaga keldi. 1991-yilda boshlangan islohotlar, aholining ko‘pligi va shu bilan bog‘liq bo‘lgan muammolarga qaramay, Hindiston iqtisodini dunyoda eng tez rivojlanayotgan davlatlar qatoriga qo‘shdi.